Overview

Παρά την πρόσκαιρη επίδραση της οικονομικής ύφεσης των ετών 2012-2015, η τελική κατανάλωση ενέργειας στην Κύπρο ήταν υψηλότερη το 2017 από ό,τι το 2000. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στην αύξηση της ζήτησης ενέργειας στις μεταφορές και τα κτίρια (οικιστικά και εμπορικά). Αντίθετα, η συνεισφορά της βιομηχανίας στην ενεργειακή κατανάλωση ελαττώθηκε, τόσο λόγω της σταδιακής μείωσης του ποσοστού της βιομηχανίας στη συνολική οικονομική δραστηριότητα, όσο και της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης μεγάλων βιομηχανικών μονάδων.  

Figure 1: Final energy consumption by sector (normal climate)

Source: ODYSSEE

Ο τεχνικός δείκτης ενεργειακής απόδοσης στην Κύπρο έχει βελτιωθεί κατά περίπου 25% μεταξύ των ετών 2000 και 2017, χάρη σε βελτιώσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα σε όλους τους τομείς της οικονομίας - κτήρια, βιομηχανία και μεταφορές. Η μεγαλύτερη συγκριτικά βελτίωση παρατηρήθηκε στον βιομηχανικό τομέα, όπου ο μεγαλύτερος καταναλωτής τελική ενέργειας - η τσιμεντοβιομηχανία - προέβη σε μεγάλες επενδύσεις που αύξησαν πολύ αισθητά την ενεργειακή αποδοτικότητα του κλάδου. Στο άλλο άκρο, ο τομέας των μεταφορών - τόσο των οδικών όσο και των εναέριων - σημείωσε τη χαμηλότερη βελτίωση στην ενεργειακή απόδοση. Κατά τα τελευταία έτη (2015-2017) σημειώθηκε στασιμότητα και στην ενεργειακό απόδοση του τριτογενούς τομέα της οικονομίας.

Figure 2: Technical Energy Efficiency Index

Source: ODYSSEE

Table 1: Sample of cross-cutting measures

MeasuresNEEAP measuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
yes
Source: MURE

Buildings

Η ενεργειακή απόδοση στον κτιριακό τομέα της Κύπρου άρχισε να βελτιώνεται σταθερά από τα μέσα της δεκαετίας του 2000 λόγω της υιοθέτησης κανονισμών ενεργειακής απόδοσης από την περίοδο εκείνη, ως αποτέλεσμα της εφαρμογής της σχετικής νομοθεσίας της ΕΕ. Παρόλα αυτά, η συνολική κατανάλωση ενέργειας των κτιρίων εξακολουθεί να αυξάνεται, καθώς ο αυξανόμενος αριθμός κτιρίων και το αυξανόμενο μέγεθος των κατοικιών υπερισχύουν των βελτιώσεων στην ενεργειακή απόδοση.

Figure 3: Energy consumption of space heating per m2

Source: ODYSSEE

Figure 4: Energy consumption per dwelling by end-use (except space heating)

Source: ODYSSEE

Η συμμετοχή των διαφόρων τελικών χρήσεων ενέργειας στον οικιακό τομέα μειώθηκε ελαφρώς μεταξύ 2000 και 2017, ως αποτέλεσμα της βελτιωμένης ενεργειακής απόδοσης των νέων κτιρίων και του περιορισμένου αριθμού ενεργειακών αναβαθμίσεων σε υφιστάμενα κτίρια. Οι ηλεκτρικές συσκευές συνεισφέρουν το μεγαλύτερο μερίδιο στην τελική κατανάλωση ενέργειας, και δεύτερη στη σειρά είναι η παραγωγή ζεστού νερού - η οποία ικανοποιείται κατά κύριο λόγο από ηλιακούς θερμοσίφωνες.

Figure 5: Main drivers of the energy consumption variation in households

Source: ODYSSEE

Η βελτίωση στην ενεργειακή απόδοση των οικιστικών κτιρίων δεν ήταν αρκετή για να αντισταθμίσει την αύξηση στον αριθμό και στο μέγεθος των κατοικιών, και κατά συνέπεια η τελική κατανάλωση ενέργειας των νοικοκυριών αυξήθηκε μεταξύ 2000 και 2017.

Figure 6: Energy and electricity consumption per employee (normal climate)

Source: ODYSSEE

Η κατανάλωση ενέργειας ανά εργαζόμενο στον τριτογενή τομέα έχει μείνει σχεδόν σταθερή κατά την περίοδο 2000-2017. Οι αυξομειώσεις στον δείκτη αυτόν κατά τη διάρκειας της περιόδου πρέπει να αποδοθούν αφενός στις διακυμάνσεις της οικονομικής δραστηριότητας και αφετέρου σε πρόσκαιρες μεταβολές των τιμών ενέργειας, που επηρεάζουν τη ζήτηση. Ο τριτογενής τομέας ικανοποιεί τις ενεργειακές του ανάγκες κατά περισσότερο από 80% με ηλεκτρισμό. 

Table 2: Sample of policies and measures implemented in the building sector

MeasuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
Source: MURE

Transport

Ο τομέας των μεταφορών είναι υπεύθυνος για τη μισή τελική ζήτηση ενέργειας στην Κύπρο. Αυτό οφείλεται στο ότι α) η χώρα είναι νησί, οπότε όλες οι διεθνείς επιβατικές μεταφορές γίνονται με αεροπλάνα που είναι ενεργοβόρα μεταφορικά μέσα, και β) η χρήση των δημόσιων μέσων μεταφοράς παραμένει πολύ χαμηλή, παρά τις πρόσφατες σημαντικές επενδύσεις σε δημόσια λεωφορεία.

Figure 7: Split of the transport energy consumption by mode

Source: ODYSSEE

Τα μερίδια τελικής κατανάλωσης ενέργειας στον τομέα των μεταφορών ακολουθούν τα αντίστοιχα μερίδια στη χρήση μεταφορικών μέσων. Αυτοκίνητα και αερομεταφορές κυριαρχούν, ενώ η χρήση δημόσιων μέσων μεταφοράς (λεωφορείων) έχει παραμείνει στάσιμη.

Figure 8: Share of transport modes in passenger traffic

Source: ODYSSEE

Παρά τις σημαντικές επενδύσεις σε δημόσια μέσα μεταφοράς κατά την τελευταία δεκαετία, οι επιβατικές μεταφορές εξακολουθούν να ικανοποιούνται εκτελούνται σε συντριπτικό ποσοστό από ιδιωτικά αυτοκίνητα.

Figure 9: Share of modes in freight traffic

Source: ODYSSEE

Οι εμπορευματικές μεταφορές εκτελούνται αποκλειστικά από φορτηγά.

Figure 10: Main drivers of the energy consumption variation in transport (2000-2014)

Source: ODYSSEE

Η συνολική τελική κατανάλωση ενέργειας του τομέα των μεταφορών αυξήθηκε κατά την περίοδο 2000-2017, κυρίως λόγω της αύξησης στον αριθμό αυτοκινήτων και φορτηγών, της ανόδου στη δραστηριότητα των αερομεταφορών και της και έλλειψης προόδου στη χρήση δημόσιων μεταφορικών μέσων. Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των νέων οχημάτων αντιστάθμισε μόνο εν μέρει την αύξηση στη συνολική ζήτηση ενέργειας.

Table 3: Policies and measures into force in the transport sector

MeasuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
Source: MURE

Industry

Ο βασικός καταναλωτής τελικής ενέργειας στην κυπριακή βιομηχανία είναι ο κλάδος των μη μεταλλικών ορυκτών, με κυρίαρχη την τσιμεντοβιομηχανία. Χάρη στις σημαντικές επενδύσεις αναβάθμισης του τσιμεντοποιείου, η κατανάλωση ενέργειας του κλάδου - και όλου του δευτερογενούς τομέα της κυπριακής οικονομίας - υποχώρησε σημαντικά.

Figure 11: Final energy consumption by branch

Source: ODYSSEE, steel including blast furnaces

Η ειδική κατανάλωση ενέργειας στην τσιμεντοβιομηχανία σημείωσε συνεχή πτώση κατά την περίοδο 2000-2017. Η αύξηση που παρατηρήθηκε μετά το 2012 οφείλεται στον αυξημένο παρονομαστή (όγκος παραγωγής), λόγω της αυξημένης παραγωγής κλίνκερ στο τσιμεντοποιείο για εξαγωγή. Η παραγωγή τσιμέντου κατά την περίοδο 2013-2015 ήταν πολύ μειωμένη λόγω της υποχώρησης της οικονομικής δραστηριότητας της εγχώριας κατασκευαστικής βιομηχανίας.


Figure 12: Unit consumption of energy‐intensive products (toe/t)

Source: ODYSSEE

Παρά το ότι η συνολική οικονομική δραστηριότητα και η δομή της βιομηχανικής παραγωγής παρέμειναν ουσιαστικά σταθερές μεταξύ 2000 και 2017, η τελική κατανάλωση ενέργειας υποχώρησε αισθητά την περίοδο αυτή, κυρίως χάρη στις επενδύσεις του τσιμεντοποιείου, και δευτερευόντως λόγω των χορηγιών που δόθηκαν στην κυπριακή βιομηχανία για ενεργειακές αναβαθμίσεις.


Figure 13: Main drivers of the energy consumption variation in industry

Source: ODYSSEE

Table 4: Policies and measures into force in industry

MeasuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
Source: MURE