Overview

Finalne zużycie energii w Polsce wzrastało o 1,4% rocznie pomiędzy 2000 i 2017 rokiem, osiągając 71,2 Mtoe (z korektą klimatyczną). Sektor transportu, ze względu na wysoki wzrost zużycia o 5,2% rocznie w tym okresie, stał się w 2017 r. największym konsumentem energii z udziałem 30,8%. Sektor gospodarstw domowych, którego udział w 2017 r. wyniósł 29,6%, stał się drugim co do wielkości konsumentem. Zużycie energii trzeciego największego konsumenta - przemysłu - obniżało się o 0,5%/rok i stanowiło 22,3% zużycia energii końcowej w 2017 r. Sektor usług, ze względu na szybki wzrost zużycia (+ 2,6%/rok), zwiększył swój udział do 12,0% zużycia końcowego. Zużycie energii w rolnictwie zmniejszało się o 1,8%/rok.

Figure 1: Final energy consumption by sector (normal climate)

Source: ODYSSEE

Efektywność energetyczna w Polsce poprawiała się o 2,1%/rok w okresie 2000-2017. Postęp w latach 2000–2007 był powyżej tej średniej i wyniósł 2,9% rocznie, podczas gdy po roku 2007 wyhamował do 1,5% rocznie. Najbardziej znaczącą poprawę osiągnięto w przemyśle, w którym efektywność energetyczna poprawiała się o 4,3%/rok. W sektorze mieszkaniowym obserwujemy niewielki postęp od 2004 r. (0,9%/rok) po 3,2%/rok w latach 2000-2004. Efektywność energetyczna transportu poprawiała się o 1,2% rocznie do 2010 r., od tego czasu przyspieszyła (2,4% rocznie).

Figure 2: Technical Energy Efficiency Index

Source: ODYSSEE

Table 1: Sample of cross-cutting measures

MeasuresNEEAP measuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
System zobowiązujący do efektywności energetycznej (białe certyfikaty) - zgodnie z ustawą o efektywności energetycznej yesNa przedsiębiorstwa energetyczne sprzedające energię elektryczną, ciepło lub gaz ziemny odbiorcom końcowym nałożony jest ustawowy obowiązek zrealizowania przedsięwzięcia służącego poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego lub uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki (URE) określonej ilości oszczędności energii finalnej poświadczonej za pomocą świadectwa (białego certyfikatu). System białych certyfikatów wspiera realizację przedsięwzięć inwestycyjnych m.in. takich jak np.: izolacja instalacji przemysłowych; przebudowa lub remont budynku wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi; modernizacja lub wymiana oświetlenia, urządzeń i instalacji wykorzystywanych w procesach przemysłowych lub w procesach energetycznych, telekomunikacyjnych lub też informatycznych, lokalnych sieci ciepłowniczych i lokalnych źródeł ciepła. Do 2020 roku uzyskano oszczędności energii na poziomie 1,13 Mtoe.Link
Source: MURE

Buildings

Zużycie energii na m2 w gospodarstwach domowych z korektą klimatyczną zmniejszało się średnio o 0,6% rocznie w latach 2000-2017. Po okresie stabilizacji do 2006 r. zużycie energii na m2 zmniejszyło się o około 1,5%/rok od 2006 do 2017 r. Zużycie energii na ogrzewanie wody wyniosło w 2017 r. 0,2 toe/mieszkanie (16,2% całkowitego zużycia), na gotowanie 0,1 toe/mieszkanie ( 8,0%) a na urządzenia elektryczne i oświetlenie 0,13 toe/mieszkanie (9,8%). Zużycie na podgrzewanie wody i gotowanie było stabilne przez lata, podczas gdy zużycie urządzeń elektrycznych wzrastało o 1,2%/rok.

Figure 3: Energy consumption of space heating per m2

Source: ODYSSEE

Figure 4: Energy consumption per dwelling by end-use (except space heating)

Source: ODYSSEE

Zużycie energii w gospodarstwach domowych wzrosło o 2,3 Mtoe w latach 2000–2017. Większa liczba i większa powierzchnia mieszkań były głównymi czynnikami wpływającymi na wzrost zużycia energii (odpowiednio o 4,1 Mtoe i 2,3 Mtoe). Osiągnięte oszczędności energii (5,1 Mtoe) częściowo zrównoważyły rosnącą liczbę mieszkań i większych domów. Chłodniejszy rok 2017 w porównaniu z 2000 r. przyczynił się do wzrostu zużycia o 0,6 Mtoe.

Figure 5: Main drivers of the energy consumption variation in households

Source: ODYSSEE

Zarówno zużycie energii, jak i energii elektrycznej na pracownika były wyższe w 2017 r. w porównaniu z 2000 r. Od 2011 r. zużycie energii na pracownika spadało (o 2,9%/rok) ze względu na szybki wzrost zatrudnienia przy niewielkim wzroście zużycia energii. W przypadku energii elektrycznej spadek jest mniej istotny (1,3%/rok od 2011 r.) ze względu na większą liczbę urządzeń elektrycznych.

Figure 6: Energy and electricity consumption per employee (normal climate)

Source: ODYSSEE

Table 2: Sample of policies and measures implemented in the building sector

MeasuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
Program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) pn. „Poprawa jakości powietrza. Część 2 – Zmniejszenie zużycia energii w budownictwie” Celem programu jest poprawa jakości powietrza poprzez ograniczenie lub uniknięcie emisji CO2 w wyniku zwiększenia produkcji energii z instalacji odnawialnego źródła energii lub poprzez zmniejszenie zużycia energii w budynkach. Zmniejszenie zużycia energii pierwotnej 562900GJ/ rok; zmniejszenie emisji CO2 o 47200 Mg/rok. Link
Fundusz termomodernizacji remontówPodstawowym celem Funduszu jest zapewnienie pomocy finansowej inwestorom realizującym projekty w zakresie termomodernizacji remontów budynków.Fundusz funkcjonuje od 1999 r. Zgodnie z Krajowym planem na rzecz energii i klimatu na lata 2021- 2030 przewiduje się oszczędności energii końcowej wynoszące: 70 ktoe/rok, a ogółem w 10-letnim okresie: 10 x 70 = 700 ktoeLink
Program "Czyste Powietrze"Program oferuje dofinansowanie wymiany starych i nieefektywnych źródeł ciepła na paliwo stałe na nowoczesne źródła ciepła spełniające najwyższe normy, jak i przeprowadzenie towarzyszących temu prac termomodernizacyjnych budynku. Adresatami Programu są właściciele lub współwłaściciele jednorodzinnych budynków mieszkalnych.Redukcja energii końcowej - 21,8 TWh,redukcja emisji CO2 na poziomie 32 200 000 Mg/rok.Link
Ulga termomodernizacyjna dla jednorodzinnych budynków mieszkalnychUlga polega na odliczeniu od podstawy obliczenia podatku (przychodów - w przypadku podatku zryczałtowanego) wydatków poniesionych na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym. Ulga przysługuje podatnikowi, który jest właścicielem lub współwłaścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego.Przewiduje się oszczędności energii końcowej wynoszące średnio: 200 ktoe/rok, a ogółem w 10-letnim okresie: 10 x 200 = 2 000 ktoe.Link
Source: MURE

Transport

Największy udział w zużyciu w transporcie osiągnęły samochody osobowe (48,1% zużycia sektora w 2017 r.), a następnie ciężarowe (40,6% w 2017 r. w porównaniu z 32,3% w 2000 r.). Udział transportu lotniczego pozostał niezmieniony (4,0%). Autobusy stanowiły 5,3% zużycia, a motocykle 0,3%.

Figure 7: Split of the transport energy consumption by mode

Source: ODYSSEE

W okresie 2000–2017 obserwuje się wzrost wykorzystania samochodów prywatnych. Ruch samochodowy wzrastał od 2000 r. o 2,7%/rok. Udział transportu publicznego w całkowitym ruchu pasażerskim spadł z 27,1% do 13,5% w przypadku autobusów i z 13,2% do 9,2% w przypadku pociągów.

Figure 8: Share of transport modes in passenger traffic

Source: ODYSSEE

Drogowy transport towarowy rozwijał się bardzo szybko od 2000 r., a jego udział w całkowitym ruchu towarowym wzrósł z 57,4% w 2000 r. do 86,4% w 2017 r. W tym samym czasie wykorzystanie pociągów wzrosło w wartościach bezwzględnych o 0,6%, ale udział transportu kolejowego spadł z 41,7 % do 13,6%. Transport wodny towarów pozostał marginalny.

Figure 9: Share of modes in freight traffic

Source: ODYSSEE

Zużycie energii w transporcie wzrosło 2,4 raza od 2000 r., głównie z powodu wzrostu przewozów (pasażerskich i towarowych) oraz zmiany rodzaju transportu z transportu publicznego na samochody prywatne w przypadku pasażerów i z pociągów na transport drogowy w przypadku towarów. Czynniki te spowodowały wzrost zużycia odpowiednio o 10,0 Mtoe i 2,7 Mtoe. Znaczący był także wpływ innych czynników (4,1 Mtoe). Oszczędności energii (4,2 Mtoe) częściowo zrównoważyły wpływ tych efektów.

Figure 10: Main drivers of the energy consumption variation in transport (2000-2014)

Source: ODYSSEE

Table 3: Policies and measures into force in the transport sector

MeasuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
System zielonych inwestycji (GIS – Green investment scheme). Część 2) GEPARD - Bezemisyjny transport publiczny Celem programu GEPARD jest uniknięcie niskiej emisji dwutlenku węgla poprzez dofinansowanie przedsięwzięć polegających na obniżeniu zużycia energii i paliw w transporcie miejskim. Program wspiera przedsięwzięcia: 1) dotyczące taboru polegające na: a) zakupie nowych autobusów elektrycznych, b) szkoleniu kierowców pojazdów transportu miejskiego z obsługi bezemisyjnego taboru; 2) dotyczące infrastruktury i zarządzania polegające na modernizacji lub budowie stacji ładowania pojazdów transportu zbiorowego w zakresie dostosowania do autobusów elektrycznych. Redukcja CO2 - co najmniej 3600 Mg/rok; NOx - 30,3 Mg/rok; benzoapiren: 0,000027 Mg/rok.Link
Rozwój publicznego transportu zbiorowego w miastach Wsparcie niskoemisyjnego transportu publicznego w miastach ze środków Funduszu Spójności UE będzie kontynuowane w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko w okresie 2021-2027. Przewiduje się oszczędności energii końcowej wynoszące: 130 ktoe/rok, a ogółem w całym okresie: 10 x 135 = 1 350 ktoeLink
Source: MURE

Industry

Największe zużycie energii w 2017 roku miało miejsce w przemyśle mineralnym (20,0%, wzrost o 3,8 pkt proc. od roku 2000) oraz chemicznym (17,7%, spadek o 5,4 pkt proc. od roku 2000). Spadek wielkości zużycia energii w latach 2000-2017 odnotowano w przemyśle tekstylnym (6,8%/rok), chemicznym (2,0%/rok), stalowym (3,2%/rok), maszynowym (0,7%/rok).


Figure 11: Final energy consumption by branch

Source: ODYSSEE, steel including blast furnaces

Zużycie jednostkowe energii na produkcję stali obniżyło się o 41,8% od 2000 r., pomimo tylko niewielkiej poprawy po 2009 r. Podobny, ale bardziej nieregularny trend zaobserwowano w przypadku masy produkcji papieru; najniższą energochłonność zaobserwowano w 2010 r. (67,7% wartości z 2000 r.), od tego czasu nastąpił niewielki wzrost. Poprawa w przypadku cementu było najmniejsza pomiędzy 2000 i 2017 rokiem (13,3%).

Figure 12: Unit consumption of energy‐intensive products (toe/t)

Source: ODYSSEE

Wzrost aktywności w branżach przemysłowych przyczynił się do zwiększenia zużycia energii od 2000 r. (+12,8 Mtoe). Z drugiej strony oszczędności energii (11,3 Mtoe) i zmiany strukturalne (3,0 Mtoe) w kierunku mniej energochłonnej produkcji doprowadziły do zmniejszenia zużycia. W rezultacie zużycie energii w przemyśle wyniosło obniżało się w tempie 0,5%/rok w tym okresie.

Figure 13: Main drivers of the energy consumption variation in industry

Source: ODYSSEE

Table 4: Policies and measures into force in industry

MeasuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
Program NFOŚiGW pn. „Poprawa efektywności energetycznej Część 3 - Efektywność energetyczna Inwestycje w Małych i Średnich Przedsiębiorstwach (MŚP)”Priorytetowe działania, które są podejmowane to inwestycje skutkujące osiągnięciem 20% oszczędności energii, polegające m.in. na termomodernizacji budynków, wdrażaniu odnawialnych źródeł energii.Zmniejszenie zużycia energii pierwotnej - 102630 MWh.Link
Program operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 (działanie 1.2) - Wsparcie dla efektywności energetycznej i wykorzystania źródeł odnawialnych w przedsiębiorstwach przemysłowych Zakres programu obejmuje: poprawiające efektywność energetyczną modernizacje linii produkcyjnych; głęboką termomodernizację budynków przemysłowych; udoskonalenia technologii produkcji; modernizacje lokalnych źródeł, w tym wykorzystanie odnawialnych źródeł energii, odzysk ciepła.Budżet: 150,32 mln EUR (z Funduszu Spójności).Link
Source: MURE