Overview

Finalne zużycie energii w Polsce wzrastało od 2000 r. o 0,8%/rok osiągając 64 Mtoe w 2015 r. (w znormalizowanym klimacie). Największym konsumentem był sektor gospodarstw domowych, którego udział wyniósł 32% w 2015 r. Kolejnym sektorem był transport z 27% udziałem. Zużycie energii trzeciego co do wielkości konsumenta - przemysłu - zmniejszało się o około 1,2%/rok w omawianym okresie i w 2015 roku stanowiło 22% całości zużycia. Sektor usług, ze względu na szybki wzrost zużycia (2,9%/rok) zwiększył swój udział do 13,5% całkowitego zużycia końcowego.

Figure 1: Final energy consumption by sector (normal climate)

Source: ODYSSEE

Efektywność energetyczna w Polsce ulegała poprawie w tempie 2,2%/rok w latach 2000-2015. Największy wzrost odnotowano w pierwszej połowie okresu (2,9%/rok w latach 2000-2007 w porównaniu z 1,6% / rok w latach 2007-2015). Najbardziej znaczącą poprawę odnotowano w przemyśle, w którym efektywność energetyczna rosła w tempie 4,7%/rok. W sektorze mieszkaniowym obserwujemy niewielki postęp od 2004 r. (0,6% rocznie), a wcześniej 3,2%/rok od 2000 r. do 2004 r. Efektywność energetyczna transportu poprawiała się o 1,2%/rok do 2010 r., przy czym przyspieszenie od tego czasu (3.3 % /rok). 

 


Figure 2: Technical Energy Efficiency Index

Source: ODYSSEE

Table 1: Sample of cross-cutting measures

MeasuresNEEAP measuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
System zobowiązujący do efektywności energetycznej (białe certyfikaty) - zgodnie z ustawą o efektywności energetycznej yesNa przedsiębiorstwa energetyczne sprzedające energię elektryczną, ciepło lub gaz ziemny odbiorcom końcowym nałożony jest ustawowy obowiązek zrealizowania przedsięwzięcia służącego poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego lub uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki (URE) określonej ilości oszczędności energii finalnej poświadczonej za pomocą świadectwa (białego certyfikatu). System białych certyfikatów wspiera realizację przedsięwzięć inwestycyjnych m.in. takich jak np.: izolacja instalacji przemysłowych; przebudowa lub remont budynku wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi; modernizacja lub wymiana oświetlenia, urządzeń i instalacji wykorzystywanych w procesach przemysłowych lub w procesach energetycznych, telekomunikacyjnych lub też informatycznych, lokalnych sieci ciepłowniczych i lokalnych źródeł ciepła. Założono uzyskanie 2,2 Mtoe oszczędności energii pierwotnej do 2020 r.Link
Source: MURE

Buildings

Zużycie energii na m2 w gospodarstwach domowych z korektą klimatyczną obniżało się przeciętnie o 1,8% rocznie w okresie 2000-2015. Po okresie niewielkich wahań trwających do roku 2006, zużycie energii na m2 obniżało się o 2,6%/rok pomiędzy rokiem 2006 a 2015. Zużycie energii na podgrzewanie wody wyniosło w 2015 roku 0,2 toe/mieszkanie (16% całkowitego zużycia), na gotowanie - 0,1 toe/mieszkanie (8,3%) a na urządzenia elektryczne 0,13 toe/mieszkanie (10,0%). Zużycie energii na podgrzewanie wody oraz na gotowanie pozostawało stabilne w omawianym okresie, natomiast zużycie przez sprzęt elektryczny wzrastało przecitnie o 1,3%/rok.

Figure 3: Energy consumption of space heating per m2

Source: ODYSSEE

Figure 4: Energy consumption by end-use per dwelling

Source: ODYSSEE

Zużycie energii w gospodarstwach domowych wzrosło o 1,4 Mtoe pomiędzy rokiem 2000 a 2015. Wzrost liczby oraz przeciętnej powierzchni mieszkań były najważniejszymi czynnikami wpływającymi na zwiększenie zużycia (odpowiednio o 3,6 Mtoe oraz 2,1 Mtoe). Osiągnięte oszczędności energii w wysokości 3,9 Mtoe częściowo zniwelowały wpływ tych czynników.

Figure 5: Main drivers of the energy consumption variation in households

Source: ODYSSEE

Zużycie zarówno energii jak i energii elektrycznej przez pracującego w sektorze usług wzrastało po roku 2000 - średnio było ono wyższe w 2015 roku o 35% w porównaniu z rokiem 2000. Od roku 2011 obserwowany jest spadek zużycia energii na pracującego z powodu szybkiego wzrostu zatrudnienia, któremu towarzyszył niewielki wzrost zużycia energii. W przypadku energii elektrycznej wskaźnika spadek jest mniej wyraźny.

Figure 6: Energy and electricity consumption per employee (normal climate)

Source: ODYSSEE

Table 2: Sample of policies and measures implemented in the building sector

MeasuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
Program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) pn. „Poprawa jakości powietrza. Część 2 – Zmniejszenie zużycia energii w budownictwie” Celem programu jest poprawa jakości powietrza poprzez ograniczenie lub uniknięcie emisji CO2 w wyniku zwiększenia produkcji energii z instalacji odnawialnego źródła energii lub poprzez zmniejszenie zużycia energii w budynkach. Zmniejszenie zużycia energii pierwotnej 562900GJ/ rok; zmniejszenie emisji CO2 o 47200 Mg/rok. Link
Fundusz termomodernizacji remontówPodstawowym celem Funduszu jest zapewnienie pomocy finansowej inwestorom realizującym projekty w zakresie termomodernizacji remontów budynków.Fundusz funkcjonuje od 1999 r. Wartość skumulowanych oszczędności energii przewidzianych na 2020 r. wynosi 9444 GWh.Link
Source: MURE

Transport

Największy udział w zużyciu energii w transporcie wykazywały samochody osobowe (47% w 2015 roku), a następnie samochody ciężarowe (40% w 2015 roku w porównaniu do 32% w 2000). Udział transportu lotniczego nie zmienił się w tym okresie i(4%). Na autobusy przypadło w 2015 roku 7% zużycia a na motocykle 0,3%.

Figure 7: Split of the transport energy consumption by mode

Source: ODYSSEE

W okresie 2000-2015 nastąpiło przeniesienie ciężaru przewozów pasażerskich w kierunku samochodów osobowych. Przewozy nimi wzrastały od 2000 roku przeciętnie o 2,9% rocznie. Udział transportu publicznego obniżył się w tym okresie z 27% do 15% w przypadku autobusów oraz z 13% do 8% w przypadku kolei.

Figure 8: Share of transport in passenger traffic

Source: ODYSSEE

Drogowy transport towarowy gwałtownie się rozwijał i jego udział w całkowitych przewozach towarowych wzrósł z 57% w roku 2000 do 84% w 2015. W tym samym czasie wykorzystanie transportu kolejowego zmniejszyło się o 7% w ujęciu absolutnym, ale jego udział zmniejszył się z 42% do 16%. Znaczenie towarowego transportu rzecznego jest w Polsce marginalne.

Figure 9: Share of modes in freight traffic

Source: ODYSSEE

Zużycie energii w transporcie wzrosło 2-krotnie pomiędzy rokiem 2000 a 2015; spowodowane to było głównie wzrostem przewozów (zarówno pasażerskich jak i towarowych) oraz zmianą modalną z transportu publicznego na indywidualny oraz z transportu kolejowego na drogowy (w przypadku towarów). Oszczędności energii w wysokości 4,1 Mtoe częściowo zrównoważyły wpływ tych dwóch czynników.

Figure 10: Main drivers of the energy consumption variation in transport (2000-2014)

Source: ODYSSEE

Table 3: Policies and measures into force in the transport sector

MeasuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
System zielonych inwestycji (GIS – Green investment scheme). Część 2) GEPARD - Bezemisyjny transport publiczny Celem programu GEPARD jest uniknięcie niskiej emisji dwutlenku węgla poprzez dofinansowanie przedsięwzięć polegających na obniżeniu zużycia energii i paliw w transporcie miejskim. Program wspiera przedsięwzięcia: 1) dotyczące taboru polegające na: a) zakupie nowych autobusów elektrycznych, b) szkoleniu kierowców pojazdów transportu miejskiego z obsługi bezemisyjnego taboru; 2) dotyczące infrastruktury i zarządzania polegające na modernizacji lub budowie stacji ładowania pojazdów transportu zbiorowego w zakresie dostosowania do autobusów elektrycznych. Redukcja CO2 - co najmniej 3600 Mg/rok; NOx - 30,3 Mg/rok; benzoapiren: 0,000027 Mg/rok.Link
Program NFOŚiGW pn. „Gazela BIS - Niskoemisyjny zbiorowy publiczny transport miejski”Cel programu to zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza i emisji CO2 na obszarach, na których przekroczono limity zanieczyszczeń. Rodzaje przedsięwzięć: zakup nowych autobusów, tramwajów lub trolejbusów lub autobusów hybrydowych, elektrycznych lub napędzanych gazem; Informacja i promocja związana z rozpowszechnianiem niskoemisyjnych rozwiązań wykorzystywanych w darowanych przedsięwzięciach; Przedsięwzięcia związane z zarządzaniem i infrastrukturą dla transportu niskoemisyjnego. Redukcja cząstek zanieczyszczeń powietrza (poniżej 10 mikrometrów) o co najmniej 95 Mg/rok. Zmniejszenie ilości cząsteczek zanieczyszczających powietrze (poniżej 2,5 mikrometrów) o co najmniej 88 Mg/rok. Zmniejszenie emisji CO2 o co najmniej 40000 Mg/rok. Link
Source: MURE

Industry

Udział trzech najwięcej zużywających energii branż przemysłu (chemiczna, mineralna, stalowa) obniżył się z 58% w roku 2000 do 49% w 2015. Zużycie w przemyśle mineralnym nie uległo wyraźnej zmianie, a sam przemysł stał się największym konsumentem. W przemyśle chemicznym i stalowym zaobserwowano spadek zużycia odpowiednio o 32% i 50%.

Figure 11: Final energy consumption by branch

Source: ODYSSEE

Zużycie jednostkowe energii na produkcję stali obniżyło się znacząco (o 43%) od roku 2000, pomimo niewielkiej poprawy od roku 2009. W latach 2009-2015 produkcja stali wzrastała przeciętnie o 4,2%/rok, podczas gdy zużycie energii o 3,5%/rok. Zużycie jednostkowe energii na produkcję cementu było nieregularne do roku 2008, następnie doszło do ustabilizowania trendu.

Figure 12: Unit consumption of energy‐intensive products (toe/t)

Source: ODYSSEE

Wzrost aktywności w przemyśle przyczynił się do wzrostu zużycia energii od 2000 roku o 10 Mtoe. Z drugiej strony, oszczędności energii (11 Mtoe) oraz zmiany strukturalne w kierunku mniej energochłonnej produkcji wpływały na zmniejszenie zużycia. W efekcie zużycie energii w przemyśle obniżało się przeciętnie o 1,2%/rok pomiędzy rokiem 2000 a 2015.

Figure 13: Main drivers of the energy consumption variation in industry

Source: ODYSSEE

Table 4: Policies and measures into force in industry

MeasuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
Program NFOŚiGW pn. „Poprawa efektywności energetycznej Część 3 - Efektywność energetyczna Inwestycje w Małych i Średnich Przedsiębiorstwach (MŚP)”Priorytetowe działania, które są podejmowane to inwestycje skutkujące osiągnięciem 20% oszczędności energii, polegające m.in. na termomodernizacji budynków, wdrażaniu odnawialnych źródeł energii.Zmniejszenie zużycia energii pierwotnej - 102630 MWh.Link
Program operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 (działanie 1.2) - Wsparcie dla efektywności energetycznej i wykorzystania źródeł odnawialnych w przedsiębiorstwach przemysłowych Zakres programu obejmuje: poprawiające efektywność energetyczną modernizacje linii produkcyjnych; głęboką termomodernizację budynków przemysłowych; udoskonalenia technologii produkcji; modernizacje lokalnych źródeł, w tym wykorzystanie odnawialnych źródeł energii, odzysk ciepła.Budżet: 150,32 mln EUR (z Funduszu Spójności).Link
Source: MURE