Overview

Στην Ελλάδα η συνολική τελική κατανάλωση ενέργειας σημείωσε μείωση περίπου 10% από το 2000 έως το 2015. Ο τομέας των μεταφορών παραμένει ο πιο ενεργοβόρος τομέας της τελικής κατανάλωσης ενέργειας με ένα ποσοστό 39% το 2015, ενώ παρουσιάζει μία μείωση κατά 10% για την περίοδο 2000 - 2015. Ο οικιακός τομέας είναι ο δεύτερος πιο ενεργοβόρος τομέας της τελικής κατανάλωσης με ποσοστό 28% το 2015, ενώ παρέμεινε σχεδόν σταθερός με μία μικρή μόνο μείωση περί το 4% για την περίοδο 2000-2015. Η βιομηχανία έχει ένα μερίδιο περί το 18% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας για το 2015, και παρουσίασε μία μείωση σχεδόν 31% την περίοδο 2000-2015. Τέλος ο τριτογενής τομέας έχει ένα μερίδιο περί το 14% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας για το 2015 ενώ σημείωσε αύξηση 72% στην περίοδο 2000-2015 (Διάγραμμα 1).

Διάγραμμα 1: Τελική κατανάλωση ενέργειας ανά τομέα (κλιματική κανονικοποίηση)

Source: ODYSSEE

Κατά την περίοδο 2000 έως 2015 η ενεργειακή απόδοση στην τελική κατανάλωση, όπως μετράται από το δείκτη ODEX, βελτιώθηκε κατά 33% (Διάγραμμα 2). Η μεγαλύτερη βελτίωση παρουσιάσθηκε στον τομέα των μεταφορών όπου ο δείκτης μειώθηκε κατά 40% στην περίοδο 2000-2015, μετά ακολουθεί η βιομηχανία όπου ο δείκτης μειώθηκε κατά 29% και ο οικιακός τομέας όπου ο δείκτης μειώθηκε κατά 28%. Η εφαρμογή μέτρων πολιτικής σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση είναι ο δύο βασικότεροι λόγοι για την μείωση του δείκτη ODEX. 

Figure 2: Technical Energy Efficiency Index

Source: ODYSSEE

Το Άρθρο 7 της Οδηγίας 2012/27/ΕΕ αναφορικά με τα καθεστώτα επιβολής υποχρέωσης ενεργειακής απόδοσης, ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο μέσω του Άρθρου 9 του Νόμου 4342/2015 (ΦΕΚ Α' 143/9.11.2015). Σύμφωνα με την παράγραφο 1 του συγκεκριμένου Άρθρου, θεσπίζεται από 1/1/2017 καθεστώς επιβολής της υποχρέωσης ενεργειακής απόδοσης, με το οποίο εξασφαλίζεται ότι οι διανομείς ενέργειας ή και οι εταιρείες λιανικής πώλησης ενέργειας ορίζονται ως υπόχρεα μέρη για την επίτευξη ενός σωρευτικού στόχου εξοικονόμησης ενέργειας στην τελική χρήση έως τις 31/12/2020.

Table 1: Sample of cross-cutting measures

MeasuresNEEAP measuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
Καθεστώτα επιβολής υποχρέωσης ενεργειακής απόδοσηςyesΟι διανομείς ενέργειας ή/και οι εταιρείες λιανικής πώλησης ενέργειας έχουν την υποχρέωση να επιτύχουν εξοικονόμηση ενέργειας στην τελική κατανάλωση. Σωρευτική εξοικονόμηση ενέργειας: 333ktoe
Source: MURE

Buildings

Όπως φαίνεται και από το Διάγραμμα 3 για την Ελλάδα, η κατανάλωση ενέργειας για θέρμανση χώρων ανά τετραγωνικό μέτρο μειώθηκε κατά 19% την περίοδο 2000 - 2015 ( από 9,8koe/m2 το 2000, σε 8koe/m2 το 2015). Από το Διάγραμμα 4 φαίνεται ότι η κατανάλωση ενέργειας για Ζεστό Νερό Χρήσης (ΖΝΧ) ανά κατοικία παρουσίασε μικρή μείωση περίπου 11%, ενώ η κατανάλωση ενέργειας για ηλεκτρικές συσκευές και μαγείρεμα παρουσίασε μικρή αύξηση. Σημαντική αύξηση παρουσιάζει η κατανάλωση των κλιματιστικών, που από 0,0031 koe/m2 το 2000 αυξήθηκε σε 0,098koe/m2 το 2015.

Figure 3: Energy consumption of space heating per m2

Source: ODYSSEE

Figure 4: Energy consumption by end-use per dwelling

Source: ODYSSEE

Συγκρίνοντας τα έτη 2000 και 2015 φαίνεται ότι η τελική κατανάλωση του οικιακού τομέα παρέμεινε σχεδόν σταθερή, σημειώνοντας μία μικρή μείωση 2%. Κατά την περίοδο αυτή, ο αριθμός των κατοικιών αυξήθηκε κατά 15% και σημειώθηκε και μία μικρή αύξηση που αποδίδεται στη χρήση μεγαλύτερων κατοικιών και περισσότερων συσκευών ανά κατοικία (4% και 2% αντιστοίχως). Από την άλλη μεριά, η εξοικονόμηση ενέργειας οδήγησε σε μία μείωση 31% της κατανάλωσης ή διαφορετικά σε απόλυτα μεγέθη 1,4Mtoe. Η εξοικονόμηση ενέργειας μπορεί να αποδοθεί στην ανακαίνιση υπαρχόντων κτιρίων και στη βελτίωση των τεχνικών προδιαγραφών στα νέα κτίρια, αλλά επίσης και σε αλλαγές στη συμπεριφορά των χρηστών εξαιτίας της οικονομικής κρίσης και της ενεργειακής φτώχειας.

Figure 5: Main drivers of the energy consumption variation in households

Source: ODYSSEE

Η συνολική τάση της ενεργειακής κατανάλωσης ανά υπάλληλο για την περίοδο 2000 - 2015 είναι αυξητική, με μία απότομη μείωση το 2010-2011 που οφείλεται στην οικονομική κρίση.

Figure 6: Energy and electricity consumption per employee (normal climate)

Source: ODYSSEE

Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στον οικιακό τομέα είναι ένας συνδυασμός τόσο κανονιστικών μέτρων για τα νέα κτίρια, που θέτουν αυστηρότερες προδιαγραφές και ελάχιστες απαιτήσεις για την μόνωση των κτιρίων, την απόδοση των συστημάτων θέρμανσης & ψύξης, καιΖΝΧ όσο και μέτρων στήριξης για την ανακαίνιση του κτιριακού αποθέματος. Το Πρόγραμμα "Εξοικονόμηση Κατ' Όικον" είναι ένα εθνικό πρόγραμμα για τον οικιακό τομέα, που προσφέρει οικονομικά κίνητρα για υλοποίηση επεμβάσεων στο κτιριακό κέλυφος, στα συστήματα θέρμανσης/ ψύξης και στην εγκατάσταση ΑΠΕ για την παραγωγή ΖΝΧ. Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2011 και ο τύπος των οικονομικών κινήτρων που πρόσφερε ήταν επιδότηση που κυμαινόταν από 15% έως 70% ανάλογα με εισοδηματικά κριτήρια, ενώ το υπόλοιπο ποσό της επένδυσης μπορούσε να καλυφθεί από καλυπτόταν από άτοκο δάνειο. Βασική προϋπόθεση για την ένταξη στο πρόγραμμα ήταν η έκδοση Ενεργειακού Πιστοποιητικού πριν και μετά τις επεμβάσεις.

Table 2: Sample of policies and measures implemented in the building sector

MeasuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
"Εξοικονόμηση κατ΄οίκον"Το πρόγραμμα αυτό εφαρμόστηκε την περίοδο 2014-2016 και αφορούσε επιδότηση σε συνδυασμό με χαμηλότοκο δάνειο για υλοποίηση ενεργειακών παρεμβάσεων σε 26.164 κατοικίες. 210,64Ktoe (σωρευτική εξοικονόμηση 2014-2020)
Source: MURE

Transport

Η κατανομή της τελικής κατανάλωσης ενέργειας στον τομέα των μεταφορών ανά τύπο οχήματος για το 2015 δεν παρουσιάζει σημαντική διαφοροποίηση σε σχέση με το έτος 2000. Στα επιβατικά οχήματα αντιστοιχεί το 39% της κατανάλωση στον τομέα των μεταφορών, στα φορτηγά & ελαφριά οχήματα αντιστοιχεί το 31,5%, στις αερομεταφορές το 15% και στις υδάτινες μεταφορές το 8%.

Figure 7: Split of the transport energy consumption by mode

Source: ODYSSEE

Στα επιβατικά οχήματα αντιστοιχεί το 80% της κυκλοφορίας επιβατών το 2015, μετά ακολουθούν τα λεωφορεία με ποσοστό 17,3% και τα μέσα σταθερής τροχιάς κατέχουν μόλις το 2,4%. Το μερίδιο των επιβατικών οχημάτων αυξήθηκε κατά 8,5% σε σχέση με το 2000, των λεωφορείων μειώθηκε κατά 7,4% και των μέσων σταθερής τροχιάς έμεινε σχεδόν σταθερό (-1%).

Figure 8: Share of transport in passenger traffic

Source: ODYSSEE

Η κατανομή των εμπορευματικών μεταφορών παρέμεινε σχεδόν σταθερή μεταξύ του 2000 και του 2015. Οι οδικές εμπορευματικές μεταφορές κυριαρχούν με μερίδιο 98,5% ενώ οι εμπορευματικές μεταφορές με μέσα σταθερής τροχιάς κατέχουν μόλις ένα 1,5%.

Figure 9: Share of modes in freight traffic

Source: ODYSSEE

Η συνολική τελική κατανάλωση ενέργειας στις μεταφορές για την Ελλάδα, μειώθηκε κατά 12% στην περίοδο 2000 - 2015. Στην αυξημένη δραστηριότητα αποδίδεται μία αύξηση των 2,7Mtoe, ενώ στην εξοικονόμηση ενέργειας αποδίδεται μία μείωση των 3,6Mtoe.

Figure 10: Main drivers of the energy consumption variation in transport (2000-2014)

Source: ODYSSEE

Το 4ο Σχέδιο Δράσης για την Ενεργειακή Απόδοση της Ελλάδας, εκδόθηκε το 2017, και παρέχει μία πλήρη επισκόπηση της προόδου που έχει γίνει προς την επίτευξη των στόχων για το 2020 καθώς επίσης και των μέτρων που έχουν εφαρμοσθεί ανά τομέα. 

Table 3: Policies and measures into force in the transport sector

MeasuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
Κίνητρα αντικατάστασης Ι.Χ. οχημάτων και προώθησης ενεργειακά αποδοτικών οχημάτων (Φ.Α., βιοκαύσιμα, υβριδικά)Οικονομικά κίνητρα Νομοθετική ρύθμιση.Συνολικά 165.778 οχήματα αποσύρθηκαν. Σωρευτική εξοικονόμηση 2014-2010: 462,71ktoe.
Σύνδεση φορολογίας οχημάτων με την ενεργειακή απόδοση και τις εκπομπές CO2.Νομοθετική ρύθμιση
Source: MURE

Industry

Η συνολική κατανάλωση ενέργειας στη βιομηχανία μειώθηκε κατά 31% για την περίοδο 2000-2015. Όλοι οι κλάδοι μειώθηκαν (με ποσοστά που κυμαίνονται από 32% έως 53%) εκτός από από τον κλάδο των μη-σιδηρούχων που παρέμεινες σχεδόν σταθερός. Ο τομέας της βιομηχανίας ήταν από τους πρώτους τομείς που πλήγηκε από την οικονομική κρίση της Ελλάδας.

Figure 11: Final energy consumption by branch

Source: ODYSSEE

Η ειδική κατανάλωση για χάλυβα, χαρτί και τσιμέντο δείχνει μία γενική πτωτική τάση στην περίοδο 2000 - 2015, με αρκετές αυξομειώσεις στα ενδιάμεσα έτη. 

Figure 12: Unit consumption of energy‐intensive products (toe/t)

Source: ODYSSEE

Η τελική κατανάλωση ενέργειας στην βιομηχανία μειώθηκε στην Ελλάδα κατά 33% από το έτος 2000 στο έτος 2015. Οι κυριότεροι λόγοι που οδήγησαν σε αυτή τη μείωση είναι οι αλλαγή στην δραστηριότητα και η εξοικονόμηση ενέργειας.

Figure 13: Main drivers of the energy consumption variation in industry

Source: ODYSSEE

Το 4ο Σχέδιο Δράσης για την Ενεργειακή Απόδοση της Ελλάδας, εκδόθηκε το 2017, και παρέχει μία πλήρη επισκόπηση της προόδου που έχει γίνει προς την επίτευξη των στόχων για το 2020 καθώς επίσης και των μέτρων που έχουν εφαρμοσθεί ανά τομέα. 

Table 4: Policies and measures into force in industry

MeasuresDescriptionExpected savings, impact evaluationMore information available
Καινοτόμα Επιχειρηματικότητα, Εφοδιαστική Αλυσίδα, Τρόφιμα, ΠοτάΕπιχειρηματικά δάνεια με ευνοϊκούς όρους
Μετεγκατάσταση επιχειρήσεων σε Β.Ε.ΠΕ. και Επιχειρηματικά ΠάρκαΟικονομικά κίνητρα
Source: MURE